دانشنامه روانشناسی مردمی
علیرضا نوربخش (مشاور بالینی)

بازتاب‌های نوزاد

بازتاب‌ها، ارزش‌های مختلفی دارند.

بازتاب، یک پاسخی فطری و خودکار به نوع خاصی از تحریک است. می‌توان گفت بازتاب‌ها واضح‌ترین الگوهای رفتار سازمان‌یافته نوزاد هستند.

بازتاب‌ نوزاد

بازتاب، یک پاسخی فطری و خودکار به نوع خاصی از تحریک است. می‌توان گفت بازتاب‌ها واضح‌ترین الگوهای رفتار سازمان‌یافته نوزاد هستند. اکثریت بازتاب‌ها توسط سطوح پایین قشر مغز مثل نخاع، بصل‌النخاع و ساقه مغز کنترل می‌شوند.

بازتاب‌ها(reflection) بنا به نوعشان، ارزش‌های مختلفی دارند.

۱- برخی بازتاب ها ارزش بقا دارند. بازتاب گونه به بچه‌ای که از سینه‌ی مادرش شیر می‌خورد کمک می‌کند تا نوک پستان مادر را پیدا کند. بچه‌ها فقط زمانی که گرسنه هستند و کسی آنها را لمس می‌کند، نه زمانی که خودشان خود را لمس کنند، این بازتاب را نشان می‌دهند. بچه ها بعد از تولد، فشار مکیدن خود را مطابق با اینکه شیر با چه سهولتی جاری شود، تنظیم می‌کنند. اگر مکیدن خودکار نبود، بعید بود که گونه ما می‌توانست حتی یک نسل زنده بماند.

۲- برخی بازتاب‌های دیگر، پایه و زیربنایی برای مهارت‌های حرکتی پیچیده‌تر که بعدها رشد می‌کنند، هستند. برای مثال بازتاب گام برداری به راه رفتن ابتدایی شباهت دارد.

بازتاب‌های نوزاد

در بچه‌هایی که در چند هفته بعد از تولد به سرعت وزن می‌گیرند، بازتاب گام‌برداری کنار می‌رود، چرا که عضلات ران و نرمه ساق پا به‌قدر کافی نیرومند نیستند که پاهای تپل بچه را بلند کنند. اما اگر پایین تنه بچه در آب قرار داده شود، این بازتاب نمایان می‌شود، زیرا نیروی بالابر آب، بار عضلات بچه را سبک می‌کند. در صورتی که بازتاب گام‌برداری به‌ طور منظم تمرین شده باشد، بچه‌ها حرکات گام‌برداری بیشتری انجام می‌دهند و چند هفته زودتر از زمانی که گام برداری تمرین نشده‌ باشد، راه می‌افتند. با این حال، نیازی به تمرین بازتاب گام‌برداری نیست، زیرا تمام بچه‌های عادی در وقت مقرر راه می‌روند.

۳- برخی بازتاب ها به والدین و بچه کمک می‌کنند تا تعامل خشنود کننده‌ای برقرار کنند. بچه‌ای که به دنبال نوک پستان می‌‌گردد و با موفقیت آن را پیدا می‌کند، در مدت تغذیه به راحتی مک می‌زند. وقتی دست او را لمس می‌کنند، چنگ می‌زند؛ والدین را تشویق می‌کند تا با محبت پاسخ داده و به عنوان مراقبت‌کننده، احساس شایستگی کنند.

۴- بازتاب‌ها همچنین به مراقبت‌کنندگان کمک می‌کنند تا بچه را آرام کنند، زیرا به بچه‌ها امکان می‌دهند تا ناراحتی و مقدار تحریک را کنترل نمایند.

بازتاب  تحریک پاسخ  سن ناپدید شدن وظیفه

پلک زدن

eye Blink

نور درخشانی را به چشم‌ها بتابانید یا نزدیک سر دست بزنید بچه فورا پلک‌های خود را می‌بندد دائمی از بچه در برابر تحریک شدید محافظت می‌کند

گونه

rooting

گونه را نزدیک به گوشه دهان نوازش کنید سر به سمت منبع تحریک می‌چرخد ۳ هفتگی (در این زمان به صورت چرخاندن ارادی سر در می‌آید) به بچه کمک می‌کند نوک پستان را پیدا کند

مکیدن

Sucking

انگشت خود را در دهان بچه قرار دهید بچه انگشت را به‌طور موزونی می‌مکد بعد از ۴ ماهگی مکیدن ارادی جایگزین آن می‌شود امکان تغذیه را فراهم می‌آورد

مورو

Moro

بچه را به صورت افقی به پشت نگه دارید و اجازه دهید سر اندکی بیفتد. یا در مقابل سطحی که بچه را نگه داشته‌اید صدای بلند ناگهانی ایجاد کنید بچه با خم کردن پشت، باز کردن پاها، بیرون بردن دست‌ها، و بعد برگرداندن دست‌ها به طرف بدن، حرکت «در آغوش کشیدن» را انجام می‌دهد ۶ ماهگی در گذشته تکاملی انسان، شاید به بچه کمک می‌کرده تا به مادر آویزان شود

چنگ زدن

palmer grasp

انگشت خود را در کف دست بچه قرار داده و قدری فشار دهید. بچه به‌طور خودانگیخته انگشت را چنگ می‌زند. ۳ تا ۴ ماهگی بچه را برای چنگ زدن ارادی آماده می‌کند.

تونیک  گردن

tonic Neck

در حالی که بچه در حالت بیدار به پشت دراز کشیده است، سر او را به یک طرف برگردانید یک بازو جلوی چشمان در طرفی که سر گردانده شده امتداد می‌یابد و بازوی دیگر خم می‌شود ۴ ماهگی شاید کودک را برای دسترسی پیدا کردن آماده می‌کند

گام برداری

stepping

بچه را از زیر بازو نگه دارید و اجازه دهید پاهای لخت او کف صافی را لمس کند بچه یک پا را بعد از دیگری به صورت گام برداشتن بلند می‌کند ۲ ماهگی در بچه‌‌هایی که به سرعت وزن کسب می‌کنند. در بچه‌های سبک‌تر ادامه می‌یابد بچه را برای راه رفتن ارادی آماده می‌کند

بابینسکی

Babinski

کف پا را از انگشت به سمت پاشنه نوازش کنید. وقتی که پا به داخل خم می‌شود انگشتان از هم باز شده و به بیرون خم می‌شوند. ۸ تا ۱۲ ماهگی نامشخص

بازتاب بابکین (Babkin) : زمانی که دو کف دست نوزاد را فشار دهید او سرش را می‌چرخاند، چشمانش را می‌بندد، دهانش را باز می‌کند و سرش را به جلو خم می‌کند. این پاسخ‌ها ممکن است هرکدام به تنهایی یا به صورت ترکیبی ایجاد شود. تا حدود ۶ ماهگی مشاهده می‌شود و پس از آن به مرور ناپدید می‌شود.

بازتاب لابیرنتی: اگر کودک را به سمت بالا بیاورید، سرش به سمت پایین حرکت می کند و اگر به سمت پایین بیاورید سرش به سمت بالا حرکت می کند. در واقع این عکس العمل در رابطه با نیروی جاذبه زمین است. این بازتاب در ۶ ماهگی محو می شود.

بازتاب های دائمی مثل پرش زانو، پلک زدن، سرفه، عطسه، در تمام طول عمر ادامه می یابند.

الگوی چهره خاموش

از الگوی چهره خاموش یا still face model برای سنجش تفاوت‌های فرهنگی و نیز مطالعه ارتباط ادراکی و احساسی نوزادان با محیط‌شان استفاده می‌شود؛ ویژگی‌هایی مثل نظم‌بخشی متقابل و الگوسازی‌های فضایی. الگوی چهره خاموش نشان می‌دهد نوزادان چگونه با فضای پیرامونشان خود را مرتبط می‌سازند.

منبع : روانشناسی رشد / لورا برک . جلد اول / ترجمه یحیی سیدمحمدی / فصل ۳

۴.۴ ۱۰ رای ها
رأی دهی به مقاله

* درود بر شما که با حمایت خود و دعوت دیگران به مطالعه مقالات سایت، به من انگیزه می دهید. لطفا در کامنت ها و مباحثات شرکت کنید و پرسشگر باشید. جهت مشاوره آنلاین یا حضوری با شماره ۰۹۳۵۵۷۵۸۳۵۸ در تلگرام هماهنگ نمایید. *

1 دیدگاه
بازخورد (Feedback) های اینلاین
مشاهده همه دیدگاه ها
hisoufi
۱۳۹۹/۰۴/۲۶ ۲۲:۳۷

ای جانم چقدر دنیای قشنگی دارن این بچه ها….
سلام
بابت مطالب ارزنده شما سپاس موفق باشید….