دانشنامه روانشناسی مردمی
علیرضا نوربخش (مشاور بالینی)

تشخیص اختلال شخصیت نمایشی

این افراد معمولا در دستیابی به نزدیکی هیجانی در روابط عاشقانه مشکل دارند. آن‌ها به هرگونه نقد یا بازخوردی، بیش از حد حساسیت نشان می دهند.

Histrionic personality disorder

افراد مبتلا به اختلال شخصیت نمایشی تحریک پذیر و هیجانی اند و رفتاری پر رنگ و لعاب،‌ نمایشی و برون گرایانه دارند. اما علی رغم رفتار متظاهرانه و پر زرق و برقی که دارند، اغلب نمی توانند دلبستگی عمیقی را به مدت طولانی حفظ کنند.

همه گیر شناسی

میزان شیوع اختلال شخصیت نمایشی حدود دو تا سه درصد است. با کاربرد ارزیابی های ساختاریافته در بیماران بستری و سرپایی مراکز بهداشت روان، مقادیر حدود ده تا پانزده درصد نیز گزاش شده است. این تشخیص در زنها بیشتر از مردها مطرح شده است. در برخی از مطالعات، ارتباطی میان این اختلال و اختلال جسمانی سازی و اختلالات مربوط به مصرف الکل دیده شده است.

شخصیت نمایشی

تشخیص اختلال شخصیت نمایشی

بیماران مبتلا به اختلال شخصیت نمایشی در مصاحبه، کلا همکاری خوبی دارند و مشتاق اند که تاریخچه خود را با جزئیات کامل ارائه دهند. در صحبت کردن آنها، ژست ها(gesture) و تأکیدها و مکث های نمایشی شایع است. لغزش های زبانی در گفتار آنها زیاد است و زبانی پر زرق و برق و پر رنگ و لعاب دارند. اظهار نظرهای عاطفی در آنها شایع است،‌ اما اگر مجبورشان کنید که وجود احساس خاصی (مثل خشم، اندوه، و خواستهای جنسی) را در خود قبول کنند،‌ ابراز تعجب،‌ نارضایتی یا انکار می کنند. از معاینه شناختی آنها معمولا نتایج طبیعی به دست می آید،‌ جز اینکه در تکالیف مربوط به تمرکز یا ریاضیات ممکن است پافشاری نشان ندهند و با کمال تعجب،‌ موضوعات عاطفی را هم خیلی زود از یاد می برند.

خصایص بالینی

بیماران مبتلا به اختلال شخصیت نمایشی، رفتار توجه طلبانه بسیار زیادی از خود نشان می دهند. آنها در افکار و احساسات خود اغلب مبالغه می کنند و هر چیز ساده ای را مهمتر از آنچه در واقع هست، جلوه می دهند. اگر کانون توجه واقع نشوند یا تحسین و تأیید نشوند،‌ تندخو می شوند،‌می زنند زیر گریه، و دیگران را ملامت می کنند و به آنها افتراهای ناروا می زنند.

رفتار اغواگرانه (seductive) در این گونه بیماران، از هر جنسی که باشند،‌ شایع است. پرداختن به تخیلات جنسی در مورد افرادی که با آنها رابطه دارند،‌در اینها شایع است، منتها این تخیلات را همیشه بر زبان نمی آورند و به عوض این که از نظر جنسی پرخاشگر باشند، عشوه گر و اهل لاس زدن هستند. این بیماران ممکن است به کژکاری روانی – جنسی مبتلا باشند. زن های نمایشی  ‌ممکن است آنورگاسمی داشته باشند و مردهای نمایشی هم ممکن است دچار ناتوانی جنسی (impotence) باشند.

نیاز آنها به مطمئن ساختن خود تمامی ندارد،‌ با این حال، روابط آنها اغلب سطحی است و ممکن است افرادی مغرور، غرق در خود و دمدمی مزاج(fickle) باشند. نیازهای بسیار شدید آنها به وابستگی باعث می شود که زود به هر کس اعتماد کنند و خیلی راحت بشود فریبشان داد.

پست های مرتبط

دفاع های عمده بیماران دچار اختلال شخصیت نمایشی، واپس زنی (repression) و تجزیه (dissociation) است. در نتیجه دفاع اول،‌از فهم احساسات واقعی خود عاجزند و در نتیجه دفاع دوم نمی توانند انگیزه های خود را توضیح دهند. این افراد اگر تحت فشار روانی قرار گیرند، حس واقعیت سنجیشان به راحتی مختل می شود.

ملاک های DSM برای اختلال شخصیت نمایشی 

احساساتی بودن و توجه طلبی مفرط به صورت الگویی نافذ و فراگیر که از اوایل بزرگسالی شروع شده باشد و در زمینه های مختلف تظاهر یابد،‌ که علامتش وجود لااقل پنج تا از موارد زیر است:

  • ۱) در موقعیت هایی که مرکز توجه نیست ،‌ناراحت باشد و در رنج و مشقت به سر برد.
  • ۲) مشخصه تعاملش با دیگران،‌رفتار نامتناسب به صورت اغواگری جنسی یا تحریک کنندگی جنسی باشد.
  • ۳) ابراز احساساتش به سرعت تغییر کند و سطحی باشد.
  • ۴) همواره از ظاهر جسمی خود برای جلب توجه دیگران استفاده کند.
  • ۵) سبک تکلمش به نحوه افراطی مبتنی بر حدس و گمان و فاقد جزئیات باشد.
  • ۶) خود نما و نمایشی باشد و در ابراز احساسات مبالغه کند.
  • ۷) القا پذیر(suggestible) است،‌ یعنی به راحتی تحت تأثیر افراد یا موقعیت ها قرار گیرد.
  • ۸) روابط را خودمانی تر از آنچه واقعاً هستند، بپندارد.

تشخیص افتراقی

افتراق نهادن میان اختلال شخصیت نمایشی و اختلال شخصیت مرزی، دشوار است. البته اقدام به خودکشی، ابهام در هویت و حملات گذرای روانپریشی،‌در اختلال شخصیت مرزی محتملتر است. اختلال جسمانی سازی یا سندرم بریکه نیز ممکن است همزمان با اختلال شخصیت نمایشی پیدا شود. برای بیماران مبتلا به اختلال روانپریشی گذرا و اختلالات تجزیه ای، می شود تشخیص اختلال شخصیت نمایشی را نیز همزمان مطرح کرد.

سیر و پیش آگهی 

با بالا رفتن سن علایم کمتری در بیماران مبتلا به اختلال شخصیت نمایشی دیده می شود، اما از آنجا که انرژی این بیماران نیز با افزایش سن کمتر می شود،‌ تفاوتی که در علایم آنها دیده می شود ممکن است ظاهری باشد، نه واقعی. این بیماران، افرادی هیجان طلب هستند و ممکن است با قانون درگیر شوند،‌ به سوء مصرف مواد روی آورند، یا لاابالی گری کنند.

درمان اختلال شخصیت نمایشی

رواندرمانی : بیماران دچار اختلال شخصیت نمایشی اغلب از احساسات واقعی خود بی خبرند؛ لذا تبیین احساسات درونی آنها فرایند درمانی مهمی است. رواندرانی مبتنی بر روانکاوی، چه به صورت گروهی و چه به صورت فردی، شاید درمان انتخابی اختلال شخصیت نمایشی باشد.

دارو درمانی : برای برخی علایم می شود از دارودرمانی هم به صورت کمکی استفاده کرد (مثل استفاده از داروهای ضد افسردگی برای افسردگی و علایم جنسی، داروهای ضد اضطراب برای اضطراب و داروهای ضد روانپریشی برای مسخ واقعیت و خطاهای ادراکی)

منبع : خلاصه روانپزشکی کاپلان و سادوک / ترجمه دکتر فرزین رضایی

۰ ۰ رای ها
رأی دهی به مقاله

* درود بر شما که با حمایت خود و دعوت دیگران به مطالعه مقالات سایت، به من انگیزه می دهید. لطفا در کامنت ها و مباحثات شرکت کنید و پرسشگر باشید. جهت مشاوره آنلاین یا حضوری با شماره ۰۹۳۵۵۷۵۸۳۵۸ در تلگرام هماهنگ نمایید. *

2 نظر
بازخورد (Feedback) های اینلاین
مشاهده همه دیدگاه ها
بهار
۱۳۹۴/۰۸/۳۰ ۱۳:۰۲

سلام میخوام بدونم بینش این بیماران درچه حده؟ایا خودشون میپذیرن که اختلال شخصیت دارن؟؟