دانشنامه روانشناسی مردمی
علیرضا نوربخش (مشاور بالینی)

انواع اختلال های شخصیت

اختلال شخصیت یعنی رفتارهای ناسازگار و انعطاف‌ناپذیر در برخورد با محیط و موقعیت‌ها.

فردی که دچار اختلال شخصیت است، در درک موقعیت‌ها و ارتباط با دیگران مشکل دارد. از ویژگی های مهم آنها، عدم بینش و آگاهی نسبت به مشکلات است.

اختلالات شخصیت

صفات شخصیت، با الگو های بادوام رفتار مشخص می شوند. اما در رابطه با اختلال های شخصیت، این الگوها انعطاف ناپذیر و ناسازگارانه هستند و مشکلاتی را در عملکرد اجتماعی، شخصی، یا شغلی ایجاد می کنند. اختلال شخصیت عبارت است از تجارب درون ذهنی و رفتار بادوامی که بر ملاک های فرهنگی منطبق نیست، در طول زمان تغییر نمی کند، از نوجوانی و جوانی شروع می شوند و موجب ناخشنودی فرد و مختل کردن کارکردهایش می شود. 

اشخاصی که به اختلال‌های شخصیتی دچار هستند، صفات شخصیتی ناسازگارانه دارند و این صفت‌ها آن‌قدر ژرف و عمیق شده‌اند که در برابر هرگونه تغییر و دگرگونی مقاومت می‌کنند. در بیشتر مواقع این اشخاص گمان می‌کنند دیگران باید تغییر کنند تا با آن‌ها مطابقت داشته باشند و نه بر عکس.

اشخاص مبتلا به اختلال‌های شخصیت خود و دنیا را به گونه‌ای تفسیر می‌کنند که برایشان به شدت ناراحت‌کننده است یا توانایی آن‌ها را برای زندگی عادی از بین می‌برد. تجربه‌های ناسازگارانه آن‌ها از خودشان و دنیا از کودکی و نوجوانی آغاز می‌شود و به‌تدریج و در همه جا بر زندگی‌شان تأثیر می‌گذارد. آن‌ها ممکن است ناگهان حرف‌هایی بر اساس محیط فعلی خود بزنند که خود از آن حرف پشیمان شوند.

فرد مبتلا به اختلال‌ شخصیت هیچ گونه انگیزه و تمایلی به بهبود نداشته و معمولا در برابر انتقادات و اعتراض دیگران به این جمله بسنده می کند که «من همین هستم که هستم“.

اختلال شخصیت

انواع اختلال های شخصیت

سیستم DSM، ده نوع اختلال شخصیت را مشخص می کند که طبق ویژگی های رفتاری آنها، در سه مجموعه کلی سازمان یافته اند :

  1. مجموعه A : رفتار عجیب و غریب یا نا متعارف. این مجموعه اختلال های شخصیت پارانوئید ، اسکیزوئید ، و اسکیزوتایپال را شامل می شود.
  2. مجموعه B : رفتاری که بیش از حد نمایشی، هیجانی، یا دمدمی است. این مجموعه از اختلال های شخصیت ضد اجتماعی، مرزی، نمایشی، و خودشیفته تشکیل می شود.
  3. مجموعه C : مضطرب یا بیمناک. این مجموعه، اختلال های شخصیت دوری جو، وابسته و وسواسی را در بر می گیرد.

اختلال شخصیت پارانوئید :

سوء ظن کلی در مورد انگیزه ها یا مقاصد دیگران و گرایش به تعبیر کردن رفتار دیگران به صورت تهدید کننده است. با این حال، افراد مبتلا به این اختلال، تفکر آشفته اسکیزوفرنی پارانوئید را نشان نمی دهند آنها به دیگران اعتماد ندارند و به خاطر همین روابطشان مختل می شود.

پست های مرتبط

اختلال شخصیت اسکیزوئید :

با انزوای اجتماعی و بی علاقگی به روابط اجتماعی مشخص می شود . افراد مبتلا به این اختلال آدم های تنهائی هستند . آنها نسبت به دیگران احساس صمیمانه و محبت آمیز ندارند.  آنها دوستان معدودی دارند  و بعید است ازدواج کنند و هیجانات سطحی نشان می دهند. یعنی ، به ندرت دستخوش هیجانات نیرومندی مانند خشم ، شادی ، یا غم می شوند.

اختلال شخصیت اسکیزوتایپی :

با مشکلاتی در برقرار کردن روابط نزدیک با دیگران، غرابت فکر، ادراک، یا رفتار، مانند خیالپردازی و سوء ظن مفرط، احساس های غیر واقعی بودن، یا استفاده عجیب و غریب از کلمات مشخص می شود. افراد مبتلا به این اختلال ممکن است عقاید عجیب و غریبی داشته باشند یا رفتار های عجیبی نشان دهند (مانند اعتقاد داشتن به اینکه می توانند آینده را پیش بینی کنند) ولی افکار آنها به اندازه افکار و رفتار افراد مبتلا به اسکیزوفرنی، آشفته نیستند.

اختلال شخصیت مرزی :

خلق پر آشوب و بی نظم دارند، الگو های رابطه آنها پر تب و تاب است و نتوانسته اند خود انگاره با ثباتی را تشکیل دهند. امکان دارد که آنها مستعد رفتار تکانشی و برون ریز باشند.

اختلال شخصیت نمایشی :

افرادی را توصیف می کند که رفتار بیش از حد نمایشی و هیجانی دارند و توقع زیادی دارند که کانون توجه دیگران باشند. آنها نیازهای نیرومند و ارضا نشده ای برای اطمینان آفرینی، تحسین ، و تائید دارند .

اختلال شخصیت خود شیفته :

خود انگاره متکبر یا بزرگ منش دارند. آنها خود را به صورت افرادی که استعداد یا زیبائی استثنائی دارند و به تعریف و تمجید مداوم نیاز دارند در نظر می گیرند.

اختلال  شخصیت ضد اجتماعی :

به تمایلات، نیازها و احساسات دیگران و همین طور به آداب و رسوم و مقررات اجتماعی اهمیتی نمی دهند. رفتار ضد اجتماعی دیگران ممکن است آنها را با قانون درگیر کند. با این حال، ممکن است جذابیت سطحی نشان دهند و هوش آنها حداقل در سطح متوسط است. ویژگی های برجسته این اختلال عبارتند از: فقدان احساس گناه یا ندامت در مورد بدرفتاری هایشان و عدم نگرانی در مورد تنبیه بالقوه برای رفتارشان. آنها قادر نیستند از تنبیه درس بگیرند یا روابط معنی داری با دیگران برقرار کنند.

اختلال شخصیت دوری جو :

ترس آنچنان نیرومندی از طرد دارند که بدون اطمینان آفرینی قوی در مورد پذیرش، اغلب مایل نیستند روابطی را نشان دهند. در نتیجه، آنها خارج از خانواده خود، روابط نزدیک معدودی دارند. اما آنها بر خلاف افراد مبتلا، اختلال شخصیت اسکیزوئید ، تمایل نیرومندی به داشتن روابط دارند و می توانند احساس های صمیمانه را نسبت به دیگران پرورش دهند.

اختلال شخصیت وابسته :

بیش از حد به دیگران وابسته هستند و در تصمیم های مستقل، مانند تصمیم گیری درباره اینکه چه لباسی بخرند، یا با چه کسی قرار ملاقات بگذارند یا کجا زندگی کنند، مشکل دارند.

اختلال شخصیت وسواسی :

نیاز شدیدی به نظم و توجه به جزئیات دارند، کمال گرا هستند، و شیوه بسیار خشک ارتباط برقرار کردن با دیگران دارند. صفات شخصیت مرتبط با اختلال های شخصیت در بسیاری از افراد یافت می شوند، اما آنها با شدت بیشتری در افراد مبتلا به این اختلال ها ابراز می شوند.

اختلال شخصیت

باور اصلی

اسکیزوتایپال بهتر است از دیگران جدا باشم.
پارانوئید نمی‌توانم به مردم اعتماد کنم.
اسکیزوئید رابطه چیز ناجور و ناخوشایندی است.
نمایشی مردم برای خدمت به من و تحسین من به وجود آمده‌اند.
خودشیفته چون خاص هستم، لایق قوانین و قواعد خاص هستم.
مرزی من لایق تنبیه هستم.
ضد اجتماعی حق دارم قوانین را نقض کنم.
اجتنابی اگر مردم، من واقعی را بشناسند طردم می‌کنند
وابسته برای زنده ماندن و شاد بودن به مردم نیاز دارم.
وسواسی جبری مردم باید بهتر عمل کنند و بیشتر تلاش کنند.

منبع : بهداشت روانی /جفری نوید-اسپنسر راتوس/ترجمه یحیی سید محمدی

۴ ۲ رای ها
رأی دهی به مقاله

* درود بر شما که با حمایت خود و دعوت دیگران به مطالعه مقالات سایت، به من انگیزه می دهید. لطفا در کامنت ها و مباحثات شرکت کنید و پرسشگر باشید. جهت مشاوره آنلاین یا حضوری با شماره ۰۹۳۵۵۷۵۸۳۵۸ در تلگرام هماهنگ نمایید. *

0 نظر
بازخورد (Feedback) های اینلاین
مشاهده همه دیدگاه ها