دانشنامه روانشناسی مردمی
علیرضا نوربخش (مشاور بالینی)

خشم چیست؟

خشم تلاشی است برای بازپس گرفتن زندگی.

خشم

یکی از پر تکرارترین هیجانات که معمولا افراد در کنترل آن کمتر موفق هستند خشم می باشد و همه ما آن را تجربه کرده ایم، خشم یک هیجان انسانی کاملا بهنجار و معمولا مفید است. اما وقتی از کنترل فرد خارج می شود ، تخریب کننده می گردد. خشم واکنشی متداول نسبت به ناکامی و بدرفتاری است. مسئله خشم این است که اگرچه بخشی از زندگی است ولی ما را از رسیدن به اهداف خود باز می دارد.

تعریف خشم: ارائه تعریفی از خشم بسیار دشوار است زیرا افراد از نظر زمان و علت خشم و نحوه واکنش به آن کاملا متفاوت هستند. هیجان هایی که غالبا همراه خشم هستند عبارتند از: غضب ، تنفر، تحریک ، حسادت ، رنجش، غرض ، تحقیر و ناراحتی است.

این که آیا شما نیاز به آموزش کنترل خشم دارید بر می گردد به اینکه چه میزان خشم توانسته عملکردها و روابط شما را دچار آسیب کند.

دلایل برانگیخته شدن خشم چیست؟

علت برانگیختگی خشم در افراد و موقعیت های مختلف متفاوت است ، اما بطور کلی به دو گروه می توان تقسیم  نمود:

  • ۱.دلایل بیرونی: به مجموعه عواملی برمی گردد که به جهان بیرونی فرد برمی گردد و معین و مشخص است. برای مثال: پایمال شدن حقوق، از دست رفتن دارایی، بی حرمتی و …
  • ۲. دلایل درونی: گاهی نمی توان برای خشم افراد عامل بیرونی در نظر گرفت معمولا چنین خشم هایی ناشی از دنیای درونی فرد است مانند خشم ناشی از انتظارات نابجا از خود و دیگران ، خشم ناشی از احساس مقصر بودن

ذکر این نکته لازم است که یک رابطه چرخه ای می تواند بین دلایل درونی و بیرونی خشم وجود داشته باشد.

چه افرادی بیش از دیگران مستعد خشمگین شدن هستند؟

  • خشم۱. افرادی که نیاز مبرم و سیری ناپذیری برای کامل بودن دارند.
  • ۲. افرادی که ترس شدیدی از خطا کار بودن و در اشتباه بودن دارند.
  • ۳. افرادی که نیاز شدیدی به کنترل کردن دیگران دارند.
  • ۴. افرادی که از شنیدن عقاید نو و یا متفاوت با عقایدشان هراس دارند.
  • ۵. افرادی که از رها کردن موضوع به حال خود بیم دارند.
  • ۶. افرادی که نیاز شدید و مفرطی به مورد پذیرش قرار گرفتن و تایید دیگران دارند
  • ۷. افرادی که فکر می کنند باید همیشه باصلابت ، شجاع و محکم باشند.
  • ۸. افرادی که از تجربه کردن احساسات نا خوشایند هراس دارند.
  • ۹. افرادی که اعتماد به نفس پایینی دارند.
  • ۱۰. افرادی که تحمل آن ها نسبت به ناکامی اندک است.
  • ۱۱. افرادی که از مورد انتقاد قرار گرفتن هراس دارند.

مراحل خشم کدامند؟

پست های مرتبط
  1. مرحله رنجش
  2. مرحله ناکامی
  3. مرحله خشم، که فرد در آن احساس خشم را تجربه می کند.
  4. مرحله خشونت، که فرد خشم خود را بصورت پرخاشگری بروز میدهد.

راه های مختلف ابراز خشم کدامند؟

  • ۱.سرکوبی
  • ۲.جابه جایی
  • ۳.کنترل
  • ۴.فرونشانی
  • ۵.گریستن
  • ۶.واکنش افراطی
  • ۷. رویارویی مثبت و قاطعانه
  • ۸. پاسخ انفعالی

شما از کدام روش ها بیشتر استفاده می کنید؟

  1. آن را به درون خود ریخته و سرکوب می کنید؟
  2. آن را فریاد زده و با پرخاشگری به دیگران خود را خالی می کنید و منجر به آسیب به دیگران و مخدوش گشتن روابط می گردید.
  3. راه آخر آن که آن را پذیرفته و با کنترل و جهت دادن مثبت به آن ، این انرژی عظیم را مهار کرده و در بیشتر اهداف سازنده از آن سود می برید.

پنج روش برای کنترل خشم

  • الف) آرامش آموزی : مثل تنفس عمیق و تصویر سازی ذهنی آرامش
  • ب) بازسازی شناختی : این مهارت در بخش مهارت مقابله با عصبانیت در سایت  موجود می باشد.
  • ج) تخلیه انرژی
  • د) حل مسئله : ۱. از خود بپرسید آیا مشکلی وجود دارد؟  ۲. مشکل چیست؟  ۳. عوامل بوجود اورنده مشکلات چیست؟  ۴. راه حل های ممکن را شناسایی کنید .  ۵. بهترین راه حل را انتخاب کنید .  ۶. آیا راه حل ها مفید واقع شده؟  اگر نشده موانع کجا بودند؟
  • ه) تغییر محیط

تفاوت پرخاشگری و جرات ورزی چیست؟

پرخاشگری دفاع از حقوق خود به شیوه ای خصمانه است و هدف گرفتن امتیاز از دیگران است و سعی می شود نیازها و خواسته های خود را از طریق تسلط و توهین و تحقیر دیگری بدست آورند و به حقوق دیگری اهمیت داده نمی شود. جرات ورزی دفاع از حقوق خود و بیان افکار و احساسات خود به شیوه ی مستقیم صادقانه و مناسب است. افراد جرات ورز برای حقوق دیگران احترام قایل اند و به شیوه مدبرانه با آن ها ارتباط برقرار می کنند. جرات ورزی به انسان احساس خودکارآمدی و کنترل درونی می دهد و عزت نفس  ما را تقویت می کند .

منبع: جزایری ، علیرضا و رحیمی ، سید علی سینا (۱۳۹۴).مجموعه آموزش مهارت های زندگی. تهران : دانژه

۵ ۱ رای
رأی دهی به مقاله

* درود بر شما که با حمایت خود و دعوت دیگران به مطالعه مقالات سایت، به من انگیزه می دهید. لطفا در کامنت ها و مباحثات شرکت کنید و پرسشگر باشید. جهت مشاوره آنلاین یا حضوری با شماره ۰۹۳۵۵۷۵۸۳۵۸ در تلگرام هماهنگ نمایید. *

0 نظر
بازخورد (Feedback) های اینلاین
مشاهده همه دیدگاه ها