دانشنامه روانشناسی مردمی
علیرضا نوربخش (مشاور بالینی)

مصاحبه بینش گرا و علامت گرا

اگر بخواهیم بیماری را بصورت تلفیقی از دو مصاحبه درمان کنیم، ابتدا از طریق مصاحبه علامت­ گرا، یک اختلال روانی تشخیص داده می شود، سپس برای حل تعارض­ های بین فردی از مصاحبه بینش­ گرا استفاده می شود.

مصاحبه

مصاحبه بینش­ گرا 

این مصاحبه بر این نظر است که تعارضات عمیقی که اغلب مربوط به دوران کودکی است به عوامل مزمن و آسیب­ زا تبدیل می شوند. این عوامل بر روان و ذهن فرد صدمه می­ زند، اعمال و فعالیت­های او را مختل می­ کند، ادراک وی را تخریب می­ کند. و باعث بیماری، رفتارهای ناسازگارانه و رنج و ناراحتی فرد می ­شود.

در این مصاحبه تلاش می ­شود پرده از تعارضات ناخودآگاه برداشته و این تعارضات به سطح آگاهی بیمار آورده شوند با این هدف که بیمار بتواند آنها را حل کند. معمولاً بیمار با استفاده از مکانیسم­های دفاعی ناخودآگاه در مقابل شرح و بیان این تعارضات مقاومت می کند. بنیان­گذار این نظریه زیگموند فردید است.

روش­هایی که در مصاحبه بینش­ گرا استفاده می­ شوند: تعبیر رویا و تداعی آزاد بیمار –جستجو و کشف اضطراب ها – رویارو کردن بیمار با رفتارهایی که نسبت به درمانگر و دیگران ابراز می کند. – مشخص کردن دفاعها و تحلیل مقاومت بیمار نسبت به بحث در مورد تعارض هایش

هدف مصاحبه­ گر : هم تشخیص و هم درمان

مصاحبهمصاحبه علامت­ گرا

مفهوم مصاحبه علامت­ گرا: اختلالات روانپزشکی که به صورت مجموعه­ ای از علائم، نشانه ­ها و رفتارها ظاهر شده، دوره ­ای مشخص و قابل پیش ­بینی دارد. واکنش مشخص و خاصی نسبت به درمان نشان می ­دهند و­ معمولاً یک رخداد خانوادگی می ­باشد(وراثت و یادگیری نقش دارد). طبقه ­بندی بر اساس ملاک­های بالینی است .

هدف مصاحبه علامت­ گرا: طبقه بندی شکایت ­ها و رفتارهای ناسازگارانه غیرانطباقی، براساس تشخیص معینی است، چنین تشخیصی کمک می کند تا سیر آینده بیماری مشخص شود و موثرترین روش­های درمانی بطور تجربی انتخاب شوند در حالی که در مورد علل بیماری صحبتی به میان نمی ­آید.

­روش مصاحبه علامت­ گرا: 
مشاهده رفتارهای بیمار و برانگیختن وی برای توصیف دقیق مشکلاتش می باشد. سپس به منظور تشخیص توصیفی مشاهداتش را به زبان نشانه­ ها و علائم ترجمه می­ کند. همچنین، مهارت های مقابله ­ای و سازگاری بیمار و طریقه شخصی مواجهه بیمار با اختلالاتش را ارزیابی می­ کند و وضعیت پزشکی بیمار و مشکلات روانی- اجتماعی و محیطی بیمار را بررسی می­ کند.

بطور خلاصه می­ توان گفت: مصاحبه بینش­ گرا با رویکردی تفسیری، علائم و نشانه­ ها و رفتارهای بیمار را توضیح می ­دهد.  مصاحبه علامت­ گرا با رویکرد توصیفی، علائم و نشانه ­ها را به ملاک­ های اختلال، طبقه­ بندی می ­کند.

اگر بخواهیم بیماری را بصورت تلفیقی از دو مصاحبه درمان کنیم باید گفت: ابتدا از طریق مصاحبه علامت­ گرا و با استفاده از ملاکهای تشخیصی  یک اختلال روانپزشکی تشخیص داده می­ شود. چنانچه بعد از درمان هنوز تعارض­ های بین فردی ادامه داشت یا به سطح آگاهی رسید. در مرحله دوم مصاحبه­ گر می ­تواند مصاحبه بینش­ گرا را شروع کند و به این ترتیب مصاحبه علامت گرا را کامل کند.

چهار جزء مصاحبه

رابطه درمانی : منظور از رابطه چگونگی برقراری ارتباط بین بیمار و مصاحبه­ گر است.  در مصاحبه بینش­ گرا، مفهوم رابطه بر اساس الگوی انتقال و انتقال متقابل است. بنابراین تکرار روابط کودکانه در گذشته در جریان مصاحبه جستجو می ­شود. در مصاحبه علامت­ گرا (توصیفی)، مفهوم رابطه شامل، تعامل بین مصاحبه­ گر و بیمار می­ دانند که از درک و فهم بسوی اعتماد پیشرفت می ­کند.

تکنیک : منظور از تکنیک، شیوه­ هایی است که مصاحبه­ گر استفاده می ­کند تا رابطه را ایجاد کند و اطلاعات را کسب کند. مصاحبه ­گر بینش­ گرا از تکنیک هایی مثل تداعی آزاد، رویاروکردن و تفسیر استفاده می­ کند تا تعارضات ناخودآگاه را آشکار کند. مصاحبه علامت­ گرا بر تکنیک هایی تاکید دارد تا علائم و نشانه­ ها، رفتارها و اختلال در کارکردهای روانی را ارزیابی کند.

وضعیت روانی : منظور از وضعیت روانی، حالت کلی روانی فرد به هنگامی است که با او صحبت می­ شود. باید توجه شود که آیا پاسخ­ های مراجع واضح ­اند یا مهم، یادآوری سریع است یا آهسته، بیمار عصبانی است یا خوشحال، بدبین پنهان کار است یا راحت و رک، افکار واقع­گرانه اند یا عجیب و غریب. مصاحبه­ گر علامت ­گرا بر کارکردهایی مانند رفتار روانی حرکتی، گفتار، تفکر، عاطفه، خلق و محتوای فکر، حافظه، جهت­ یابی بینش و قضاوت متمرکز می­ کند. مصاحبه بینش­ گرا، مکانیزمهای دفاعی و تعارضات زمینه­ ای را هم مشخص می­ کند.

تشخیص : هر چه مصاحبه­ گر درباره­ توانایی­ ها، نقاط ضعف، ناراحتی­ ها و رنج­ های بیمار بیشتر بداند، بهتر می ­تواند یک تشخیص صحیح و دقیق را مطرح کند. این بستگی دارد به باتجربه بودن مصاحبه­ گر، هر چه مصاحبه­ گر با تجربه­ تر باشد و هرچه در مورد اختلالات، عوامل استرس ­زا و مهارت های مقابله ­ای بیشتر بداند بهتر می ­تواند، آنها را ارزیابی کند.

  • مصاحبه بینش­ گرا: تشخیص به منظور فرمول بندی روان پویایی، تعارض ها و الگوهای رفتاری ناخودآگاه مشخص می شوند.
  • مصاحبه علامت­ گرا: تشخیص، مجموعه ای از علائم و نشانه ­هایی که با ملاک های تشخیصی اختلالات معیاربندی شده متناسب باشند، جمع ­آوری می­ شوند.

رویکردهای چند مرحله ­ای

مصاحبه فرآیندی است که در زمان حال رخ می ­دهد. مصاحبه به سه مرحله تقسیم می ­شود: (شروع و بازگشایی- مرحله میانی- مرحله پایانی مصاحبه)

  • اهداف مرحله شروع یا بازگشایی: مصاحبه ­گر بیمار را آماده می ­کند، رابطه را ایجاد می­ کند و بیمار را برای وظیفه اصلی مصاحبه آماده می­ کند.
  • اهداف مرحله میانی: بیشترین زمان مصاحبه را به خود اختصاص می دهد.
  • اهداف مرحله پایانی: مصاحبه­ گر، بیمار را برای تمام شدن مصاحبه آماده می ­کند، او مطالب بسیار هیجان انگیز را مطرح نمی ­کند. آنچه از مصاحبه بدست آورده و همچنین دورنمایی از آینده بیمار را به طور خلاصه در اختیار بیمار قرار می­ دهد.

به طور خلاصه می توان گفت در مصاحبه ۵ مرحله وجود دارد.

  • ۱- آماده کردن و غربال مشکل
  • ۲- پی ­گیری نظرات اولیه
  • ۳- تاریخچه روانپزشکی
  • ۴- تشخیص و پسخوراند
  • ۵- پیش آگهی و تعیین برنامه درمانی

مصاحبه  اختلال های خاص 

پیامد کوتاه مدت: باید توجه داشت که آیا بیمار در فرایند مصاحبه شرکت می­ کند و اطلاعات مناسب و سودمندی می ­دهد.
پیامد بلندمدت: آیا بیمار بعد از اولین جلسه در درمان همکاری دارد و کارکردهایش بهبود یافته. آیا رویکرد به کار گرفته شده موثر بوده یا خیر؟

منبع : اصول مصاحبه بالینی / اکهارت اوتمر / ترجمه نصر اصفهانی / نشر ارجمند / فصل اول

۰ ۰ رای ها
رأی دهی به مقاله

* درود بر شما که با حمایت خود و دعوت دیگران به مطالعه مقالات سایت، به من انگیزه می دهید. لطفا در کامنت ها و مباحثات شرکت کنید و پرسشگر باشید. جهت مشاوره آنلاین یا حضوری با شماره ۰۹۳۵۵۷۵۸۳۵۸ در تلگرام هماهنگ نمایید. *

0 نظر
بازخورد (Feedback) های اینلاین
مشاهده همه دیدگاه ها